مقالات

قزاقستان،روسیه و «حیاط‌های خلوت» این کشور[کنفانى حسام ، العربی الجدید(انگلستان)، 9ژانویه2022]

188396  ۱۴۰۰/۱۰/۱۹
نمی‌توان قیام مردمی در قزاقستان را از کشمکش موجود میان کشورهای غربی و در راس آن‌ها آمریکا با روسیه به ویژه درخصوص اوضاع در اوکراین و تلاش غرب برای وارد کردن این کشور در ناتو جدا دانست.


1-نمی‌توان قیام مردمی در قزاقستان را از کشمکش موجود میان کشورهای غربی و در راس آن‌ها آمریکا با روسیه به ویژه درخصوص اوضاع در اوکراین و تلاش غرب برای وارد کردن این کشور در ناتو جدا دانست.
2-کشمکش درخصوص اوکراین میان روسیه و غرب متوقف نشده است. دو طرف این کشور را عرصه‌ای راهبردی در درگیری خود پس از جنگ سرد می‌دانند که در سالهای اخیر احیا شده است.مسکو همچنان اوکراین را یکی از حیاط خلوت‌های دامنه‌های نفوذ راهبردی خود و نیز خط مقدم دفاع خود در رویارویی با غرب می‌داند.غرب نیز همین باور را دارد به ویژه پس از تلاش‌ها برای مهار اوکراین در مرحله انتقالی که روسیه پس از سقوط حکومتهای کمونیستی از آن عبور کرد.
3-امروز به نظر می‌رسد قزاقستان عنوان جدید درگیری روسیه-غرب خواهد بود. این کشور از جمله مهم‌ترین دنباله‌های سیاسی روسیه است.روسیه اتفاقات این کشور را تلاش غرب برای هدف قرار دادن نفوذ خود دانست و از طریق ارسال نیروهای حافظ صلح به قزاقستان شروع به برخورد قاطعانه با آن کرد. روسیه کاملا با اعتراضات در آنجا مانند اعتراضات در سوریه برخورد کرد.
4-میان اوضاع در قزاقستان و سوریه به ویژه ابتدای آن وجه شباهت‌های زیادی وجود دارد. اعتراضات در قزاقستان علیه افزایش قیمت سوخت آغاز شد و طولی نکشید که به اعتراض علیه حکومت استبدادی تبدیل شد.مقامات قزاقستان نیز مانند سوریه تظاهرکنندگان را تروریست و نفوذی خواندند و آشکارا به کشتن آن‌ها پرداختند.  
5-آشکار است که مداخله سریع روسیه در قزاقستان تلاشی است برای جلوگیری از پیش رفتن اوضاع به سمت وضعیت سوریه و بستن راه به روی هر فکری از سوی غرب برای مداخله و حمایت سیاسی یا نظامی از جنبش اعتراضی است. همچنین مسکو از هرگونه هرج و مرج جدید در حیاط خلوت‌هایش و همسایگی‌اش نگران است زیرا نفوذش را در این منطقه تهدید می‌کند همانطور که در سال 2014 در اوکراین و 2020 در بلاروس اتفاق افتاد.
6-علی رغم اینکه زمان برای قضاوت کردن درباره روند امور زود است اما پیش بینی می‌شود حضور نظامی روسیه در این کشور بلند مدت باشد به ویژه اینکه این مداخله تحت عنوان نیروهای حافظ صلح انجام می‌شود. نیروهایی که به سازمان پیمان امنیت جمعی مشتکل از متحدان مسکو وابسته هستند.
7-این نخستین تجربه خارجی این ائتلاف است از این رو مسکو تلاش می‌کند حضورش آشکار و تاثیرگذار باشد بر این اساس که احتمالا مداخلات دیگری رخ خواهد داد، در صورتی که اوضاع در اوکراین به سمتی تحول پیدا کند که این کشور خواهان آن نیست.
8-علی رغم اینکه غرب همچنان مستقیما از مداخله در اوضاع قزقستان دور است اما مسکو تلاش می‌کند مداخله اش در آنجا پیام هشداری نسبت به بازی کردن در «حیاط خلوت‌های روسیه» باشد.
اداره کل رسانه‌های خارجی
ترجمه:مهری بهرامی

کازاخستان وروسیا و"الحدائق الخلفیة"

حسام کنفانی
09 ینایر 2022

لا یمکن فصل ما یجری فی کازاخستان، مما یمکن اعتباره انتفاضة شعبیة، عن حالة التجاذب القائمة منذ فترة بین الدول الغربیة، وفی مقدمتها الولایات المتحدة، وروسیا، ولا سیما فی ما یخص الوضع فی أوکرانیا، ومحاولة الدول الغربیة إدخال کییف إلى حلف شمال الأطلسی، وهو ما اعتبرته موسکو تهدیداً مباشراً لمصالحها. حالة التجاذب هذه لم تقتصر على التصریحات السیاسیة، بل تطورت إلى تهدیدات عسکریة متبادلة بین موسکو وواشنطن، فروسیا لم تتوان عن التلویح باجتیاح أوکرانیا، وهوما ردت علیه الولایات المتحدة وحلف شمال الأطلسی بتهدیدات عسکریة ورفع عصا العقوبات الاقتصادیة.

حالة الأخذ والرد فی الشأن الأوکرانی لم تتوقف بین روسیا والغرب، فالطرفان یریان فی البلد مساحة استراتیجیة فی صراع ما بعد الحرب الباردة، والتی تجدّدت فی السنوات الأخیرة. موسکو لا تزال ترى فی أوکرانیا إحدى الباحات الخلفیة لامتداداتها الجیوسیاسیة، وخط دفاع أوّلیاً فی مواجهة الدول الأوروبیة خصوصاً، والتحالف الغربی فی العموم متمثلاً بحلف شمال الأطلسی. والأخیر یرى الأمر نفسه، خصوصا بعد محاولات احتواء أوکرانیا فی مرحلة الضعف الانتقالیة التی مرت فیها روسیا بعد سقوط المنظومة الشیوعیة وتفکک الاتحاد السوفییتی.

الیوم یبدو أن کازاخستان ستکون عنواناً جدیداً للصدام الروسی الغربی. فالبلاد تعد من أهم الامتدادات السیاسیة لروسیا الاتحادیة التی لم تتوان عن اعتبار ما یجری هناک محاولة غربیة لضرب النفوذ الروسی، وهو ما بدا أن موسکو تتعامل معه بحزم، عبر إرسال ما تسمیه "قوات حفظ السلام" إلى المناطق التی تشهد احتجاجات فی کازاخستان. وهی تعاملت مع الاحتجاجات هناک تماما کما تعاملت، وما زالت، مع التحرکات المعارضة فی سوریة.

وللمفارقة فإن أوجه شبه کبیرة قائمة بین وضعی کازاخستان وسوریة، ولا سیما فی البدایات. فالاحتجاجات التی قامت فی کازاخستان ضد رفع أسعار الوقود، ما لبثت أن تحولت إلى تحرکات معارضة لحکم الفرد الذی رسخه نور سلطان نزارباییف، والذی یستکمله الرئیس الحالی قاسم جومرت توکاییف. وعلى نسق التعامل السوری فی البدایة مع الاحتجاجات عبر نعت المتظاهرین بالإرهابیین والمندسین، فإن السلطات الکازاخیة سارت على الدرب نفسه، وجاهرت بالقتل، عبر الأوامر التی أصدرها جومرت توکاییف بإطلاق النار مباشرة على المتظاهرین.

ومن الواضح أن التدخل الروسی السریع فی الحالة الکازاخستانیة، هو محاولة لمنع تدحرج الأوضاع إلى ما یشبه الحالة السوریة، وقطع الطریق على أی فکرة تدخل غربی لدعم الحرکة الاحتجاجیة، سواء سیاسیاً أو عسکریاً، خصوصاً فی ظل ما تمثله کازاخستان لروسیا، سواء لجهة الحدود المباشرة الطویلة التی تجمع البلدین، أو الخیرات الطبیعیة الکثیرة التی یستفید منها الدب الروسی. کما أن موسکو تتخوف من أی فوضى جدیدة فی حدائقها الخلفیة وجوارها ولدى جیرانها، لأنها قد تهدد نفوذها فی المنطقة، کما حصل فی أوکرانیا عام 2014 وبیلاروسیا فی 2020.

ورغم أن الوقت ما زال مبکراً للحکم على مسار الأمور، إلا أنه من المتوقع أن الوجود العسکری الروسی فی البلاد سیکون طویل الأمد، وخصوصاً أن التدخل یتم تحت عنوان "قوات حفظ السلام"، التابعة لمنظمة معاهدة الأمن الجماعی، وهی ائتلاف مکون من حلفاء موسکو، یشبه إلى حد ما تحالف شمال الأطلسی. وهذه التجربة الخارجیة هی الأولى لهذا التحالف، لذا فإن موسکو تحرص على أن یکون وجودها ظاهراً وفعالاً باعتباره تجربة لتدخلات أخرى قد تحصل، فی حال تطور الوضع الأوکرانی إلى ما لا تحمد عقباه.

ورغم أن الغرب لا یزال بعیداً بشکل مباشر عن التدخل فی الوضع الکازاخستانی، إلا أن موسکو تسعى إلى أن یکون تدخلها هناک رسالة تحذیر من "اللعب فی الحدائق الخلفیة" لروسیا.

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.