مقالات

برنامه‌ای پیشنهادی برای موفقیت گفتگوهای ایران و عربستان[الاشعل عبدالله، رای الیوم(انگلستان)، 11اکتبر2021]

186858  ۱۴۰۰/۰۷/۲۰
بیش ازده سال است که این خواسته را مطرح کرده‌ایم که روابط ایران-عربستان از تاثیرگذاری آمریکا به دور باشند و حسن روابط همسایگی بهترین تضمین کننده منافع ملتها است و گفتگو ارزان‌ترین جایگزین تنش میان دو همسایه می‌باشد.


1-بیش ازده سال است که این خواسته را مطرح کرده‌ایم که روابط ایران-عربستان از تاثیرگذاری آمریکا به دور باشند و حسن روابط همسایگی بهترین تضمین کننده منافع ملتها است و گفتگو ارزان‌ترین جایگزین تنش میان دو همسایه می‌باشد.
2- از شنیدن خبر مذاکرات اولیه میان دو کشور خوشحال شدم (نویسنده) و از این رو وظیفه خودم می‌دانم که ایده‌هایم را مطرح کنم که به دو طرف کمک می‌کند گفتگوهای اولیه را با موفقیت پشت سر بگذارند.
3-نخست اینکه روابط دو کشور از زمان انقلاب اسلامی در ایران متشنج است و اگر واشنگتن در سطح راهبردی می‌خواهد به این انقلاب پایان دهد درست نیست که این مسئله هدف عربستان نیز باشد زیرا منافع قدرتهای بزرگ با منافع قدرتهای منطقه‌ای متفاوت است.
4-مشکلات دو جانبه دو کشور را می‌توان در موضوعات زیر خلاصه کرد:
_قضیه شیعیان در کشورهای عربی و عربستان:ایران باید درک کند که کشورهای حاشیه خلیج فارس از شیعه و سنی تشکیل شده اند اما مشکل اینجا است که جنگ عراق-ایران باعث شد شیعیان به حکومتهای خود اعتماد نکنند و جذب ایران شوند. از این رو عربستان و ایران باید درباره قضیه شیعیان در منطقه به توافقی رضایت بخش دست یابند.
_مسئله مقاومت علیه اسرائیل :درحالی که ایران مقاومت را فرصتی برای تهدید اسرائیل می‌بیند، عربستان آن را اقدامی تروریستی می‌داند. به علاوه اینکه عربستان ریسک خشمگین کردن واشنگتن و اسرائیل را با تقویت روابط با مقاومت حتی در سطح نظری نمی‌پذیرد.این فاصله میان دو موضعگیری در این موضوع نیازمند طرز فکری متعادل دارد که همه عوامل را هنگام حل و فصل مد نظر قرار می‌دهد.
_مسئله عراق: عربستان می‌خواهد عراق مستقل از ایران باشد اما واقعیت و تاریخ اخیر روابط ایران-عراق را تقویت می‌کند. عربستان به عراق دیدی پیچیده نگاه می‌کند. عراق به نیابت از آمریکا با ایران می‌جنگید و عربستان این جنگ را تامین مالی می‌کرد. سپس عربستان بار حمله عراق به کویت و نیز بار حمله انگلیس و آمریکا به عراق را متحمل شد.همچنین شیعیان عراق برای انتقام از صدام و در تایید ایران از این جنگ حمایت کرد.
_لبنان:عربستان می‌داند که حزب الله از زمان تاسیس با ایران رابطه نزدیک دارد و جناح طرفدار عربستان در لبنان دشمن ایران و حزب الله است و این جناح همان جناحی است که با عربستان علیه حضور سوریه متحد شد. در عراق مسئله فقط مربوط به سنی و شیعه نیست بلکه عراق یک قدرت منطقه‌ای است که دیکتاتوری و حمله آمریکا آن را تضعیف کرد بنابراین دامن زدن به مسئله سنی و شیعه در این کشور آنطور که عربستان باور دارد آسان نیست.
_عربستان باور دارد اسرائیل فلسطین را غصب کرده است و این ایران و نه اسرائیل است که دشمن می‌باشد و مقاومت با ایران مرتبط است. عامل جانبداری عربستان از اسرائیل در درگیری علیه ایران، آمریکا است. از این رو باید چارچوب‌هایی برای نزاع عربستان-ایران بر سر اسرائیل تعیین شود.
5-این پنج موضوع مورد اختلاف بایکدیگر مرتبط و درهم تنیده هستند و دو طرف باید تلاش خود را به حل و فصل آنها معطوف کنند.
اداره کل رسانه‌های خارجی
ترجمه:مهری بهرامی

 

برنامج مقترح لنجاح الحوار الإیرانى السعودى

 

 
د. عبد الله الاشعل
طالبنا منذ أکثر من عشر سنوات بعزل العلاقات الإیرانیة السعودیة عن التأثیرات الأمریکیة وقلنا أن الماء البعید لایطفئ ناراً وأن حسن الجیرة هى خیر ضمان لمصالح الشعوب وأن الحوارهو أرخص بدیل للتوتر بین الجیران  .
وقد سعدتُ سماع أنباء المحادثات الأولیة من الملک سلمان إلى الجمعیة العامة للأمم المتحدة فى کلمته هذا الأسبوع فوجدتُ من واجبى أن أقدم أفکاراً للطرفین مع أطیب أمنیات النجاح والوصول إلى صیغة لتشجیع هذا الحوار، لأنه یسوى المشکلات الثنائیة ولایکلف الولایات المتحدة الکثیر من العبئ لنصرة حلفائها خاصة وأن بایدن یختلف عن ترامب فى أن بایدن بدأ عهده بالدعوة إلى السلام فى الیمن وإلى السلام فى سوریا وکلاهما مسرح للصراع بین إیران والسعودیة کما أن بایدن أتخذ بعض الخطوات التى تنبئ بأن إیران والسعودیة یجب أن یتفقا .
فقد أعلن بایدن أنه یسعى لوقف الحرب فى الیمن وأنه عین ممثلاً خاصاً له فى هذا الملف یتعاون مع الممثل الخاص باللأمم المتحدة کما فرض حظراً على تصدیر السلاح إلى السعودیة حتى یرغمها على وقف الحرب ولکن من ناحیة أخرى شدد على الألتزام بحمایة الأمن السعودى . ومما یذکر أن بایدن أخرج الحوثیین من قوائم الأرهاب ولکى (یبدو) أن بایدن له رؤیة متماسکة یدخل فیها هذا الحوار الثنائى الإیرانى الأمریکى ثم أن بایدن نهج خطاً تصالحیاً مع إیران عندما أعلن إعادة واشنطن إلى الأتفاق النووى وبدأت محادثات (فینا) بناءاً على ذلک ، لاشک أیضاً أن التهدئة بین إیران والسعودیة سوف تُلقى ظلالها الإیجابیة على المشکلات العربیة لصیقة الصلة بینهما ؛ لبنان وسوریا والعراق وکذلک لتفتح الباب لمصر لإعادة علاقاتها الدبلوماسیة مع إیران لان تحالف مصر مع السعودیة أوجد حرجاً شدیداً فى التقارب مع إیران ، بینما السعودیة تقیم أفضل العلاقات مع إیران والتنسیق معها على أعلى المستویات ذلک أنه کان یتعیین أن تتجاوب مع إیران فى إعادة العلاقات الدبلوماسیة التى قطعتها إیران سنة 1979 وهى أطول فترة لقطع العلاقات الدبلوماسیة فى التاریخ الدبلوماسى العالمى ؛ ولذلک نقدم فى هذه العجالة بعض الأفکار التى تعین الطرفین أجتیاز المحادثات الأولیة بنجاح .
أولا : إطار العلاقات السیاسیة بین إیران والسعودیة یسوءه التوتر منذ قیام الثورة الإسلامیة فى إیران وإذا کانت واشنطن من الناحیة الإستراتیجیة ترید أن تنهى هذه الثورة ، فلایجوز أن یکون ذلک هو هدف السعودیة أیضاً ، فذلک أن مصالح الدولة العظمى تختلف عن الدولة الأقلیمیة فالإطار العام لهذه الثورة الإسلامیة متأثر بالصراع الإیرانى الأمریکى وأن هذا الصراع ألقى بظلاله القاتمة على مختلف الملفات الأقلیمیة ولکن العلاقات الإیرانیة السعودیة لها جانبان الجانب الأول هو العلاقات الثنائیة والجانب الثانى هو مقتضى تحالفها مع واشنطن فى هذا الصراع .
ثانیاً : أما عن المشکلات الثنائیة یمکن حصرها فیما یلى :

    قضیة الشیعة فى الدول العربیة الخلیجیة والسعودیة ، فالثورة الإسلامیة فى إیران رکزت على البعد الطائقى مماجعل تعلق الشیعة بإیران له طابع سیاسى بالأضافة إلى الطائفى خاصة وأن الدستور الإیرانى نص صراحة على أن المذهب الشیعى الجعفرى کمذهب رسمى للدولة ، وبذلک لم یلتفت الدستور إلى نسبة کبیرة من سکان إیران وخصوصاً سکان (الأهواز ) الذین تثیر بعض الدول ورقتهم نکایة فى إیران
    أما الشیعة فى الدول العربیة والخلیجیة والسعودیة فیجب على إیران أن تدرک أن دول الخلیج تتکون من شیعة وسنة ولکن المشکلة هى أن الحرب العراقیة الإیرانیة قد دفعت الشیعة إلى عدم الثقة فى حکومتهم والأستقواء بإیران ولذلک یجب أن تتفق السعودیة مع إیران على تسویة مرضیة لقضیة الشیعة فى المنطقة وهى أن علاقتهم بإیران تقتصر فقط على الرباط الطائفى ولابد أن یدرکوا أنهم أحدى مکونات المجتمع العربى
    مسألة المقاومة ضد إسرائیل حیث تعتبرها إیران فرصة وتضحیة لتهدید إسرائیل بینما تری السعودیة أن المقاومة ضد إسرائیل عمل إرهابی علمً بأن هذا الوصف سجلته الجامعة العربیة أیضا فى قرار یحتاج إلى مراجعة کما أن السعودیة لا تخاطر بغضب واشنطن وإسرائیل بتعزیز المقاومة ولو نظریاً أو حتی مجرد الأعتراف بها. المسافة بین الموقفین السعودی والإیرانی فى هذا الملف کبیرة وتحتاج إلى عقلیة متوازنة تأخذ فى أعتبارها عند التسویة کافة العوامل .
    العراق وهی قضیة خلافیة بین السعودیة وإیران فالسعودیة ترید العراق مستقلاً عن إیران ولکن الواقع والتاریخ القریب یعزز العلاقات الإیرانیة العراقیة وتنظر السعودیة إلى العراق نظرة مرکبة فالعراق کان یحارب إیران نیابة عن الولایات المتحدة وکانت السعودیة تمول هذه الحملة ثم تحملت السعودیة أعباء غزو العراق للکویت وکذلک أعباء الغزو البریطانی الأمریکی للعراق کما أن المکون الشیعی فى العراق وقف مع هذا الغزو إنتقاماً من صدام حسین وتأیداً لإیران فکیف یمکن الإتفاق على حل مشکلة العراق علماً بأن الأوضاع کلها رُتبت بحیث یتولى الشیعة الحکم فى العراق والتقارب مع إیران.
    فى لبنان تعلم السعودیة أن حزب لله لصیق الصلة بإیران منذ إنشائه عام 1982 وأن الجناح المؤید للسعودیة فى لبنان یُعادى إیران وحزب لله وأن هذا الجناح هو الذى تحالف مع السعودیة ضد الوجود السورى فى لبنان وله صلة باغتیال الحریری عام 2005 ، فى العراق لیس مسألة تتعلق بالشیعة والسنة فقط وإنما یتعلق بالعراق کقوة إقلیمیة أنهکها الدیکتاتوریة والغزو المتعدد الدرجات ومن الصعب أشعال الملف الشیعی السنی بالعراق حسبما ترى السعودیة

5- السعودیة ترى  أن إسرائیل تغتصب فلسطین وأن إیران ولیس إسرائیل هى العدو وأن المقاومة مرتبطة بإیران فإنحیاز السعودیة لإسرائیل للصراع ضد إیران یجد سنده فى العامل الأمریکى بینهما لهذا السبب فلا بد من وضع حدود للتشاحن السعودی الإیرانی بسبب إسرائیل
وهذه الملفات الخمسة مترابطة ومتداخلة ویجب على الطرفین أن یرکزان جهدهما وحکومتهما لتسویتها .

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.