مقالات

مرزهای برخورد راهبردی آمریکا-ترکیه کجاست؟[عبدالله مثنی ، القدس العربی(انگلستان)، 12اکتبر2021]

186857  ۱۴۰۰/۰۷/۲۰
آنچه باعث شعله ور شدن فتیله بحران روابط میان ترکیه با غرب و آمریکا شد،برنامه اتحادیه اروپا برای افزایش برتری هوایی یونان به ضرر ترکیه بود. این برنامه که یک دهه پیش آغاز شد و برای یک دهه دیگر ادامه دارد خط قرمزی را از میان می‌برد که ترکیه برای این امر در نظر گرفته است و همین امر باعث شد از سامانه موشکی اس 400 روسیه کمک بگیرد. از این رو نمی‌توان شبکه این روابط را تغییر داد بدون اینکه احساس خیانت ترکیه را از سوی متحدان خود نادیده نگرفت.


1-سالهاست که روابط آمریکا و ترکیه در حال افول است و ریشه‌های آنچه این روزها در حال نمایان شدن است به قبل از دوره ریاست جمهوری بایدن برمی‌گردد. اما مشکل امروز به علت تشدید اختلافاتی که با عدم صمیمیت میان اردوغان و بایدن همراه است عمیق‌تر از گذشته می‌باشد.
2-این روند به پیچیده شدن بیشتر موضع‌گیری‌های داخلی آمریکا نسبت به ترکیه و شخص رهبر این کشور کمک خواهد کرد. اکنون در آمریکا دشمنی شدیدی نسبت به آنکارا وجود دارد.
3-در پاسخ به این پرسش که برگه‌های ترکیه برای مقابله با این تیره شدن روابط چیست باید گفت که ترکیه کاملا از جایگاه ویژه خود در ناتو باخبر است و این امر به این کشور اهرم فشار مهمی برای اعمال علیه واشنگتن اعطا می‌کند.همچنین از دو موضوع سوریه و عراق و نیز اهرم‌های فشار دیگر استفاده می‌کند تا به آمریکا بگوید حضورش در این دو کشور نیازمند حمایت راهبردی و اطلاعاتی است.
4- اما برگه روسیه برای واشنگتن ناراحت‌کننده تر است. آنکارا تلاش می‌کند با هر دو طرف بازی کند. در این راستا سعی می‌کند توزانی میان این دو در خاورمیانه و مشخصا شمال شرق و شمال غرب سوریه به وجود آورد و جایگاهش را به گونه‌ای حفظ کند که بتواند بر هردو فشار بیاورد و دستاوردهایی را در منطقه بدست آورد.علاوه بر این آنکارا در حال افزایش حضور خود در مناطق دیگر به عنوان ابزاری برای فشار بر آمریکا است.
5-آنکارا برای اینکه فشار اقتصادی آمریکا بر خود را کمتر کند به سمت افزایش شرکای خود حرکت کرد. از این رو اخیرا شاهد تغییری در سیاست خارجی ترکیه هستیم.
6-مطمئنا ترکیه در مسئله کنار گذاشته شدن از بخشی  معامله اف 35 زیان دید اما آمریکا نیز در این میان خسارت دید. همچنین این امر باعث خروج جزئی ترکیه از منظومه متحدان آمریکا شد.اما بیشترین زیان آمریکا سرمایه گذاری روسیه برای دور کردن ترکیه از این کشور است.
7-علی رغم اینکه روابط مسکو-آنکارا را نمی توان ائتلاف یا دوستی توصیف کرد اما واشنگتن به خوبی می‌داند که مسکو برای افزایش فاصله میان این کشور و آنکارا در موضوعات خاورمیانه تلاش می‌کند.همچنین تلاش می‌کند با ارائه تسهیلات به ترکیه در مناطق دیگر آنکارا را وسوسه کند.
8-باوجود آگاهی واشنگتن از سرمایه گذاری روسیه اما این امر تاکنون باعث نشده که روند روابط خود با آنکارا را تصحیح کند.علت آن این است که دولت کنونی آمریکا روند دولت قبلی را در مسئله منافع راهبردی، معاملات تسلیحاتی و ساماندهی دوباره به خاورمیانه را ادامه می‌دهد.به این ترتیب که آمریکا سعی می‌کند توزانی تسلیحاتی را طبق منافع خود در منطقه ایجاد کند بدون اینکه منافع متحد خود ترکیه را در نظر بگیرد.بلکه آمریکا فراتر می‌رود و از برگه کردها برای فشار بر آنکارا به منظور بازگشت به منظومه متحدانش استفاده می‌کند.
9-این تنش‌زایی متقابل میان آمریکا و ترکیه شاید از تیرگی بیشتر روابط و تضاد منافع در امور بیشتری خبر بدهد اما مراکز قدرتی در واشنگتن وجود دارند که در گذشته از کنار گذاشتن آنکارا صحبت کردند اما دوباره به سمت آشتی میان دو طرف حرکت کردند و هنگامی که در سوریه دو گزینه چشم پوشی از کردها یا چشم پوشی از ترکیه وجود داشت از کردها چشم پوشی شد.
10-درست است که اوضاع کنونی در واشنگتن با قبل متفاوت است اما بایدن در وضعیتی قرار ندارد که به او قدرت اتخاذ تصمیم‌های قطعی در موضوع روابطه آمریکا با ترکیه را اعطا کند.با این وجود وقتی روابط ترکیه با آمریکا کاهش یابد، روابط آنکارا با دیگر متحدان آمریکا نیز کاهش می‌یابد و این امر مانعی بر سر راه ترکیه برای آشتی با برخی کشورهای منطقه است.
11-آنچه باعث شعله ور شدن فتیله بحران روابط میان ترکیه با غرب و آمریکا شد،برنامه اتحادیه اروپا برای افزایش برتری هوایی یونان به ضرر ترکیه بود. این برنامه که یک دهه پیش آغاز شد و برای یک دهه دیگر ادامه دارد خط قرمزی را از میان می‌برد که ترکیه برای این امر در نظر گرفته است و همین امر باعث شد از سامانه موشکی اس 400 روسیه کمک بگیرد. از این رو نمی‌توان شبکه این روابط را تغییر داد بدون اینکه احساس خیانت ترکیه را از سوی متحدان خود نادیده نگرفت.
اداره کل رسانه‌های خارجی
ترجمه:مهری بهرامی

 

 ما حدود التصادم الاستراتیجی الأمریکی الترکی؟

منذ 8 ساعات
ما حدود التصادم الاستراتیجی الأمریکی الترکی؟

مثنى عبد الله
5
حجم الخط

منذ سنوات خلت والعلاقات الأمریکیة الترکیة فی انحدار واضح، وما یطفو على السطح هذه الأیام إنما جذوره تمتد إلى ما قبل ولایة بایدن. صحیح کانت العلاقة أفضل بکثیر فی عهد الرئیس الأسبق دونالد ترامب، لکنها کانت سیئة أیضا فی عهد أوباما.. ففی عهده تلقت ترکیا ضربة موجعة برفض طلبها لشراء صواریخ الباتریوت، على وقع الخلاف مع واشنطن حول المسألة السوریة، لکن المشکلة الیوم تبدو أعمق من قبل، بسبب تفاقم الخلافات التی یرافقها انعدام الود الشخصی بین أردوغان وبایدن، فالأخیر بعث رسائل غیر إیجابیة تجاه الأول، أثناء الحملة الانتخابیة.. کما لم تنس أنقرة موقفه البارد من محاولة الانقلاب الفاشل، الذی افتقر إلى حماسة التضامن المعهودة بین الحلفاء.
یساعد دفع هذا المسار لمزید من تعقید الموقف الداخلی الأمریکی من ترکیا وزعیمها شخصیا، حیث توجد حالة من العداء الشدید لأنقرة، مردها إلى فواعل کُثر، فهنالک اللوبی الصهیونی واللوبی الأرمنی واللوبی الیونانی، وکذلک لوبی رابع یتلقى الدعم من دول عربیة خلیجیة، کل هذه تعمل بشکل یکاد یکون متضامنا ضد العلاقة مع ترکیا، فهل المقبل أسوأ؟
أعلن الرئیس الترکی أن العمل مع إدارة بایدن هو الأسوأ من بین الإدارات الأمریکیة السابقة، وقد مهد هذا القول إلى خطوة أخرى بإعلانه أنه ماض لشراء دفعة جدیدة من الصواریخ الروسیة أس 400، ورافعا نبرة التهدید إلى مستوى أعلى بالقول (فی المستقبل لا أحد سیکون قادرا على التدخل بما یتعلق بأنظمة الدفاع التی نمتلکها، من أی دولة کانت وعلى أی مستوى کان). لکن الخطوة هذه لن تکون بلا کُلف سیاسیة واقتصادیة، ستدفعها أنقرة إن مضت فی هذا الأمر، وستتعمق الخلافات بعد أن ترد واشنطن بشکل مؤکد بمزید من العقوبات على أنقرة، وستتعزز الأزمة بین الطرفین، التی لم یکن سببها خذلان ترکیا من قبل الولایات المتحدة، فی تعثر صفقة شراء طائرات أف 35، والعقوبات التی فرضتها وزارة الخزانة الأمریکیة أواخر العام الماضی على مؤسسات ومسؤولین أتراک فحسب، بل کذلک الموقف من الأزمة السوریة، واتهامات أنقرة لواشنطن بدعم الأکراد فی شمال سوریا. وعندما حاول الجانب الترکی تهدئة الأمور مع الأمریکیین، وعرض خزن الصواریخ وعدم استعمالها إن کان ذلک یرضی واشنطن مقابل تسلیح ترکیا، تم رفض العرض وأصرت واشنطن على خروجها من ترکیا بشکل کامل، فواشنطن تعتبر منظومة الصواریخ هذه تمثل تهدیدا مباشرا لطائراتها المقاتلة أف 35، ولأنظمة الدفاع التابعة لحلف شمال الأطلسی، فما هی أوراق أنقرة فی مواجهة هذا التدهور فی العلاقات؟

    هناک مراکز قوى فی واشنطن ترددت فی حقب ماضیة فی التخلی عن أنقرة، وعادت لإصلاح ذات البین، والإمساک بزمام الأمور بین الطرفین

تدرک ترکیا تماما أن موقعها المتمیز داخل حلف الناتو، من حیث خریطتها الجغرافیة، وتصنیفها کقوة ثانیة فیه، یعطیها ورقة ضغط کبیرة على الولایات المتحدة الأمریکیة. کما أنها تستخدم الملفین السوری والعراقی، أدوات ضغط أخرى، لمعرفتها أن الوجود الأمریکی فی هذین البلدین بحاجة إلى دعمها الاستراتیجی والاستخباراتی. أما الورقة الروسیة فهی الأکثر إزعاجا لواشنطن، فأنقرة تحاول اللعب على الطرفین الأمریکی والروسی، فی ما یتعلق بإتمام صفقات الأسلحة التی أوقفت بعضها واشنطن، وکذلک إیجاد توازن بینهما فی منطقة الشرق الأوسط، تحدیدا فی شمال شرق وشمال غرب سوریا، تبقى هی فیه فی موقع الضغط علیهما معا، وتحصل من خلاله على مکاسب فی ملفات المنطقة. یضاف إلى ذلک کله، أن أنقرة بدأت تزید من وجودها فی مناطق متعددة کوسیلة ضغط أیضا، وهذا التوسع فی النفوذ غیر مرحب به فی واشنطن، لأن فیه إضرارا بمصالح عدد من حلفائها، مثل الیونان ومصر وبعض دول الخلیج العربی. ولجعل الضغط الأمریکی علیها فی المجال الاقتصادی أقل ضررا، شرعت أنقرة فی التحرک على شرکاء آخرین مهمین لتعویض خسائرها، لذلک نرى أن هنالک تغیّراً فی السیاسة الخارجیة الترکیة مؤخرا، لکن هل تعی الولایات المتحدة حجم الخسائر الناتجة عن المسار التصادمی بینها وبین ترکیا؟ یقینا خسرت ترکیا کثیرا من جراء حجب جزء من صفقة طائرات أف 35، التی أدت إلى فقدانها نظام طیران حربی قوی، لکن على الطرف الآخر خسرت الولایات المتحدة اتفاقیة تسلیح مُغریة، کما عزز هذه الخسارة الخروج الجزئی لأنقرة من الدوران فی الفلک الأمریکی، لکن الخسارة الأکبر للولایات المتحدة هی الاستثمار الروسی فی الابتعاد الترکی عنها، فعلى الرغم من أن العلاقة بین موسکو وأنقرة لا یمکن وصفها بالتحالف ولا بالصداقة، لکن واشنطن تعلم جیدا أن موسکو تسعى لزیادة الشرخ بینها وبین أنقرة، فی ما یتعلق بملفات الشرق الأوسط. کما تحاول إغراء ترکیا وتقدیم التسهیلات لها فی مناطق أخرى، ومع إدراک واشنطن بالاستثمار الروسی، لکن ذلک لم یدفعها حتى الآن لتصحیح مسار العلاقة مع أنقرة. وهذا مرده إلى أن الإدارة الأمریکیة الحالیة تسلک مسار الإدارة السابقة نفسه فی مسألة المصالح الاستراتیجیة، وصفقات الأسلحة وإعادة ترتیب منطقة الشرق الأوسط. وهی تحاول إیجاد توازن تسلیح فی المنطقة، بما یتوافق فقط مع مصلحتها، من دون النظر إلى مصالح حلیفها الترکی، بل تذهب أبعد من ذلک فی استعمال الورقة الکردیة للضغط على أنقرة للعودة إلى الفلک الأمریکی، ما یؤکد عدم صدقیة تعهد الرئیس بایدن فی ما قاله فی الخطاب الأول بعد التنصیب، بأن الولایات المتحدة عادت إلى حلفائها وشرکائها مجددا، فما زال السلوک السیاسی للإدارة الحالیة یثبت عکس ذلک، وخیر مثال حدیث یؤکد هذا الجانب هو انقلابها على فرنسا حلیفتها فی الناتو فی موضوع صفقة الغواصات إلى أسترالیا.
إن التصعید المتبادل بین الولایات المتحدة وترکیا ربما یشی بمزید من حالة التوتر، وتضارب المصالح على أکثر من صعید، لکن هنالک مراکز قوى فی واشنطن ترددت فی حقب ماضیة فی التخلی عن أنقرة، وعادت لإصلاح ذات البین، والإمساک بزمام الأمور بین الطرفین، فعندما کان فی سوریا خیاران، إما التخلی عن الأکراد، أو التخلی عن ترکیا، تم التخلی عن الأکراد.
صحیح أن الوضع الحالی فی واشنطن یختلف عن السابق، لکن الرئیس بایدن لیس فی وضع یؤهله لاتخاذ قرارات حاسمة فی موضوع العلاقة الأمریکیة الترکیة. مع ذلک عندما تتراجع علاقة الولایات المتحدة بترکیا، فإن علاقات أنقرة تتراجع أیضا مع حلفاء واشنطن، وهذا یضع عقدة فی مسار ترکیا لإجراء المصالحات مع بعض الدول فی المنطقة. إن الذی أشعل فتیل أزمة العلاقات الترکیة مع أمریکا والغرب، هو برنامج الاتحاد الاوروبی لزیادة التفوق العسکری الجوی الیونانی على حساب ترکیا، هذا البرنامج الذی بدأ قبل عقد من الزمن، ویستمر إلى عقد آخر، یکسر الخط الأحمر الذی تضعه ترکیا فی هذا الملف، ما دفعها للاستعانة بمنظومة صواریخ أس 400 الروسیة، وبذلک لا یمکن أن تتغیر شبکة العلاقات هذه، من دون مراعاة الشعور بالخذلان الذی یشعر به صانع القرار الترکی من جمیع الحلفاء.

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.