مقالات

درد های بی پایان عراق [سعید الشهابی، القدس العربی (انگلستان)، 7 اکتبر 2019] (اداره کل رسانه های خارجی، مترجم: مهری بهرامی)

عراق مانند جهان اسلام از سوی جبهه های متعددی مورد هجوم ادامه دار نیروهای ضد انقلاب متحد با ائتلاف انگلیس-آمریکا قرار دارد. این هجوم از ناتوانی و ضعف در ساختار این کشور استفاده می کند و از طرق مختلف مانند تروریسم، مذهبی گری یا فساد سیاسی و اداری و اختلافات درون نهاد حاکمیت بهره می برد.

درد های بی پایان عراق
1- عراق مانند جهان اسلام از سوی جبهه های متعددی مورد هجوم ادامه دار نیروهای ضد انقلاب متحد با ائتلاف انگلیس-آمریکا قرار دارد. این هجوم از ناتوانی و ضعف در ساختار این کشور استفاده می کند و از طرق مختلف مانند تروریسم، مذهبی گری یا فساد سیاسی و اداری و اختلافات درون نهاد حاکمیت بهره می برد.
2- ساده لوحی است که رویدادهای جدید را مسئله ای داخلی یا ناشی از خشم مردمی غافلگیر کننده بدانیم با وجود این که عوامل بروز آن از سال 2003 تاکنون وجود داشته است.
3-از زمان سرنگونی حکومت صدام کشمکش ها در عراق میان سه طرف اصلی ادامه دارد: ائتلاف انگلیس-آمریکا،ایران و نیروهای ضد انقلاب هدایت شونده از سوی عربستان.
4-مسئله جدیدی نیست این که بگوییم ایران از سرنگونی صدام استفاده کرده و حمایت از منافعش را در این کشور گسترش داده است.
5-مطمئنا تفسیرهای زیادی درباره نقش ایران در عراق وجود دارد. در این راستا تهران تمایل خود را برای توسعه روابط علنی پنهان نمی کند. آمریکا نیز به حق خود برای گسترش نفوذ در خاک عراق باور دارد.
6-ایران روابط مستحکمی با گروه های جنگجویی دارد که در دوران صدام در این کشور شکل گرفتند. می تواند این گروه ها را در صورت نیاز به منظور جلوگیری از نزدیکی عراق با آمریکا تحریک کرده چنانچه این مسئله را تهدیدی برای منافع خود بداند.
7-درخصوص ناآرامی ها واقعیت هایی وجود دارد که باید به آن ها توجه کرد:نخست:در طول شانزده سال گذشته نخبگان سیاسی تاثیرگذار،دارای صلاحیت و پاک دست شکل نگرفته اند. دوم:تبعات فساد گسترش یافته در این کشور محدود به مصادره حقوق عامه مردم نیست بلکه به عدم صلاحیت و شایستگی در مدیریت امور اداری منجر شده است.سوم:فشارهای سیاسی خارجی سیاستمداران را به گشودن درهای کشور به روی طرف هایی مجبور کرده که دهه ها است برای تضعیف عراق و محروم کردن این کشور از برعهده گرفتن نقش رهبری در جهان عرب تلاش می کنند..چهارم:نظام سهیمه بندی سیاسی که طرح دمکراسی را بی محتوا کرد و شکافی میان مردم و حاکمان ایجاد کرد.
8-اما چه خواهد شد؟ مطمئنا در برخورد  با معترضان باید درایت به خرج داده شود و از خشونت پرهیز شود و درخواست های آن ها شنیده شود. این اقدامات از شدت خشم آن ها می کاهد.
9-راه حل این بار باید از راس هرم قدرت آغاز شود و شامل بازنویسی قانون اساسی،مشارکت دادن مردم در نگارش قوانین اعمال کننده دمکراسی ،  پایان دادن به نظام سهمیه بندی، تقویت نقش شورای های محلی در تدوین سیاست ها، عمران و توسعه زیرساخت ها،کاهش سهمیه وزرا و اعضای پارلمان،جلوگیری از نظام رشوه گیری از شرکت های خارجی،توسعه روش های ارتباطی میان مسئولان بلندپایه و شهروندان و گشایش درهای بحث و جدل مردمی به منظور تضمین گفتگوی ملی صادقانه و...است .
10- نیاز به عبور از منافع شخصی برای دستیابی به مناطق جمعی و حاکمیت ملی و حفظ آزادی های عمومی وجود دارد تا امید به جای سرخوردگی و ناامیدی گسترش یابد. در آخر خشونت باید متوقف شود زیرا درها را به روی مرحله خون باری باز می کند به زیان همه بوده و به نفع دشمنان عراق می باشد.
منبع:اداره کل رسانه های خارجی

 

منذ 9 ساعات
مخاضات العراق التی لا تنتهی

د. سعید الشهابی
0
حجم الخط

ما الذی یجری فی العراق؟ أهو «ثورة داخلیة» ضد الفساد وسوء الادارة وانعدام الخدمات وارتفاع البطالة؟ ام «تحریض خارجی» ضد العراق الذی یبحث عن دور عربی واقلیمی، ویقیم علاقات حسنة مع دول الجوار ویقترب من محور المقاومة؟
هذا البلد العملاق القادر على تغییر موازین القوى لصالح الامة، لماذا یعطل دوره؟ ومن الذی یعطل هذا الدور؟ اهو «النخبة السیاسیة الفاسدة» ام التحالف الاقلیمی-الغربی الذی یسعى لابقاء کافة الدول العربیة الکبرى معطلة، ومنها مصر وسوریا والیمن؟ هذه التساؤلات لا تتوفر اجابات حاسمة لها کما انها لا تلغی بعضها، بمعنى انها تتضافر معا لتؤدی الى ما تشهده ارض الرافدین من توتر لن یکون الاخیر فی تاریخه المعاصر الذی استمر اکثرمن نصف قرن.
فمن المشاکل القومیة التی احتدمت منذ الستینیات بین العرب والاکراد، الى مشاکل الحدود مع إیران التی وقعت اتفاقیتها فی العام 1975، الى الحرب العراقیة ـ الإیرانیة التی استمرت خلال اغلب حقبة الثمانینیات، الى حرب الکویت اللاحقة التی ادت لحصار جائر استمر اثنی عشرعاما حتى سقوط نظام حزب البعث فی العام 2003، الى الاحتقان الطائفی وما صاحبه من تصاعد الإرهاب وانتشار ظاهرة المیلیشیات. العراق القادر على ان یکون الاول او الثانی فی مجال تصدیر النفط، عطل دوره طویلا، ماضیا وحاضرا، تارة بالحروب واخرى بالحصار وثالثة بالتدخل الاجنبی الهادف لحمایة إسرائیل. وما ان بدأ العراق، یتماثل للشفاء من أسقامه المذکورة حتى اصبح هدفا للاعتداءات الإسرائیلیة خصوصا على حدوده الغربیة.
العراق، کما هو العالم العربی والإسلامی، تعانی جبهاته المتعددة من استهداف متواصل من «قوى الثورة المضادة» المتحالفة مع التحالف الانکلو ـ أمریکی. هذا الاستهداف یستغل مواضع الضعف فی الجسد المنهک، فیستخدم الإرهاب تارة والطائفیة ثانیة، وفساد الأنظمة السیاسیة والاداریة ثالثة، وخلافات الأنظمة الحاکمة رابعة. انها حلقة مفرغة من الصراع الذی یجب ان لا ینتهی. وضمن هذه الفرضیة یمکن التعاطی مع الاضطرابات الحالیة فی ذلک البلد. هذه المرة جاءت «الانتفاضة» من المناطق «الشیعیة» لاضعاف قاعدة الهرم السیاسی الذی یطرق ابواق الشیخوخة مبکرا. وکثیرا ما تعجل الامراض الجسدیة الخطیرة بشیخوخته. ومن السذاجة بمکان اعتبار ما یجری «شأنا داخلیا» فحسب، او انه ناجم عن حالة غضب شعبیة مفاجئة برغم وجود عوامل الانفجار منذ العام 2003 عندما اسقطت قوات التحالف الانکلو ـ أمریکی نظام البعث بقیادة صدام حسین. منذ ذلک الوقت تواصل الصراع على العراق بین اطراف ثلاثة اساسیة: التحالف الانکلو-أمریکی، إیران، وقوى الثورة المضادة التی تقودها السعودیة. فلیس جدیدا القول بان إیران استفادت کثیرا من اسقاط النظام السابق وسعت لحمایة مصالحها فی هذا البلد الذی یشارکها فی اکثرمن 1000 کیلومتر من الحدود. وکثیرا ما تکون الحدود مصدر توتر واضطراب للبلدان. فإیران تشاطر الدول العربیة نصف شواطئ الخلیج ولذلک تتباین علاقاتها مع الدول الاخرى التی تطل على نصفه الجنوبی (او الغربی).
ومن المؤکد أن هناک تفسیرات عدیدة للدور الإیرانی فی العراق. ولا تخفی طهران رغبتها فی تطویر العلاقات علنا، باستقبال وزرائها فی وقت مبکر من استلامهم المنصب. کما أن أمریکا هی الاخرى تعتقد بحقها فی بسط النفوذ على ارض الرافدین. فهی التی استطاعت اسقاط نظام صدام حسین، وساهمت فی وصول النخبة السیاسیة الحالیة الى السلطة. فکیف تسمح بتوسع النفوذ الإیرانی المناوئ للسیاسات الأمریکیة؟ ولدى کافة الاطراف المعنیة بالوضع العراقی وسائل ضغطها التی تستطیع تحریکها أنى شاءت لإثبات حضورها فی المیدان العراقی.

    نظام المحاصصة أفرغ المشروع الدیمقراطی من محتواه، وساهم بخلق فجوة بین الشعب وحکامه. ویوما بعد آخر تتسع هذه الفجوة حتى بلغ الأمر ان المواطن العادی لا یشعر بانتمائه للنظام السیاسی

فلدى إیران علاقات متینة مع المجموعات المقاتلة التی نشأت وترعرعت فی الکنف الإیرانی فی عهد صدام حسین. وتستطیع تحریک هذه المجموعات متى اعتبرت ذلک ضروریا لمنع التقارب مع أمریکا اذا کان ذلک تهدیدا لمصالحها.
ثمة حقائق لا بد من تسجیلها هنا: اولها ان الستة عشر عاما الماضیة لم تخلق نخبة سیاسیة فاعلة وکفؤة ونظیفة وقادرة على ان تکون بمستوى العراق الکبیر. وبرغم الانتقادات المتواصلة لظاهرة الفساد المستشری فی مفاصل الدولة الا ان النخبة السیاسیة لم تتصد لتلک الظاهرة التی ما ان تحل بمجتمع حتى تفتک به. ثانیها: ان تبعات هذا الفساد لا تنحصر بمصادرة الحق العام فحسب، بل تؤدی لعدم الکفاءة فی الاداء الاداری. ولذلک لم تغب عن الاجندة السیاسیة خطط التنمیة فحسب، بل انحسرت الخدمات العامة فی مجالات الصحة والطرق والمجاری والتعلیم. فهذا البلد العریق فی الحضارة والعلم یفتقر لنظام صحی فاعل ومستشفیات راقیة، وتکتظ المدارس بطلابها الذین تفوق اعدادهم قدراتها الاستیعابیة، بل ان بعضها یستخدم لتدریس ثلاث دفعات یومیا، ولیس دفعة واحدة کما هو معتاد فی البلدان الاخرى. ثالثها: ان الضغوط السیاسیة الخارجیة اجبرت ساستها على فتح ابواب البلاد لدخول جهات تخطط منذ عقود لاضعاف العراق وحرمانه من دور قیادی فی العمل العربی المشترک، فاصبحت تعبث بالبلاد من الداخل بعد ان کان دورها محصورا فی اغلبه بالخارج. وقد ارتکبت الحکومة السابقة خطأ کبیرا بفتح حدودها للدول المحسوبة على تحالف «قوى الثورة المضادة»، فقد جاء ممثلو هذه الدول محملین بالأموال الهائلة لتحریک الشارع العراقی، خصوصا فی المناطق الشیعیة، ضد جهات محددة: النخب السیاسیة التی ساهم أداؤها السیئ فی اثارة المواطنین ضدها، والحشد الشعبی الذی تراه أمریکا وحلفاؤها امتدادا للنفوذ الإیرانی وتستهدفه الطائرات الإسرائیلیة باستمرار، والمرجعیة الدینیة التی، برغم حیادها فی اغلب الاحیان، تعتبر سندا للنظام السیاسی برغم مؤاخذاتها على اداء افراده. واخیرا إیران التی حققت نفوذا واسعا فی العراق.
رابعها: ان نظام المحاصصة أفرغ المشروع الدیمقراطی من محتواه، وساهم بخلق فجوة بین الشعب وحکامه. ویوما بعد آخر تتسع هذه الفجوة حتى بلغ الأمر ان المواطن العادی لا یشعر بانتمائه للنظام السیاسی الذی یحکمه. وهذه ام المشاکل لأنها تجعل الأجیال الجدیدة ناقمة على القوى السیاسیة التی تحرکت وفق اجنداتها الفئویة ولیس من اجل العراق القوی والمهاب.
وماذا بعد؟ العراق یواجه واحدة من کبریات التحدیات التی واجهها منذ اکثر من 15 عاما، ولکن هل یمکن ان یؤدی هذا الاضطراب السیاسی للتغییر الذی ینشده المحرضون علیه؟ الامر المؤکد ان الحکمة فی التصرف مع المحتجین من جهة وعدم استخدام العنف المفرط ضد المتظاهرین، والاستماع لمطالبهم والسعی لتلبیة المطالب الیومیة خطوات ستخفف من غضب المشارکین فی الاحتجاجات. فاستخدام القوة ضد المحتجین السلمیین أمر مرفوض ولا یمکن تبریره. الحل هذه المرة یجب ان یأتی من قمة الهرم. وهذا یشمل اعادة صیاغة الدستور، وإشراک الشعب فی صیاغة تشریعات تفضی لممارسة دیمقراطیة حقیقیة وانهاء نظام المحاصصة، وتقویة دور الحکومات المحلیة فی سیاسات البناء والإعمار وتطویر البنى التحتیة، وخفض مخصصات الوزراء والبرلمانیین ومن ضمنها الحمایات والعلاوات، منع نظام الرشاوى والحصص التی یتقاضاها المتنفذون من الشرکات الاجنبیة عندما یتم التفاوض معها لاداء مهمة ما فی العراق. مطلوب ایضا تطویر اسالیب التواصل بین المسؤولین الکبار والمواطنین العادیین، والعمل بمقتضاها ضمن اطر الدستور والقانون. واخیرا فان الحکومة مطالبة باعادة التوازن لدور المجموعات السیاسیة واثرها على مسار الدولة والبرلمان، لکی یستطیع المواطن العادی التفکیر الحر خارج الاطر الحزبیة، وضمن الدوائر الانسانیة والانتماء الدینی المحض البعید عن العصبیة والتموضع السیاسی. کما یتطلب الامر فتح ابواب السجالات الشعبیة لضمان حوار وطنی صادق، یتجاوز الخطوط المناطقیة والمذهبیة والحزبیة ویتصل بحقیقة المواطنة المتساویة والسیادة الوطنیة وحکم القانون. لو تم ذلک فسوف تتلاشى تدریجیا مشاعر الغضب والاحباط لدى جیل کامل من الذین اتوا الى الدنیا فی العقدین الاخیرین، ولم یستوعبوا صراع الأجیال التی سبقتهم. فثمة خشیة ان یکون سقوط التجربة العراقیة نهایة سیئة لمشروع التحول الدیمقراطی فی المنطقة الذی دفعت شعوبها تضحیات کبیرة لتحقیقه، وما تزال تأمل ذلک برغم الاحباطات والعراقیل. مطلوب تجاوز المصالح الذاتیة من اجل الصالح العام وسیادة الوطن وصیانة الحریات العامة لکی یحل الامل محل الاحباط والیأس. اخیرا فمن الضرورة بمکان وقف العنف والعنف المضاد لأن ذلک بوابة لمرحلة دمویة اخرى تضر الجمیع ولا تخدم سوى أعداء العراق.

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.